Over Zoombies, energiebronnen & Vitame A

20 november 2020

Het is de Week van Werkstress. Dit is al jaren een hot thema en door Corona lijkt de urgentie alleen nog maar hoger geworden. Zo blijkt uit CNV-onderzoek onder ruim 1500 leden dat 29 procent van de werkenden meer werkstress ervaart dan voor de corona-uitbraak. Daarnaast doet 39 procent zijn werk met minder plezier en 21 procent zegt dat de sfeer op het werk grimmiger wordt. En geeft ruim 1 op de 3 ondervraagden aan dat het verzuim op het werk toeneemt.

Ook Hidde de Vries kaart de gevolgen van corona aan  in een artikel van RTL. Zo waarschuwt hij ons voor de Zoombies die we worden en het te kort aan Vitamine A(andacht). Initieel toonde onderzoek aan dat leidinggevenden zich met name druk maakten over de productiviteit en betrokkenheid van werknemers. Inmiddels blijken de psychische gevolgen veel zorgwekkender. De gemiddelde werknemer verandert langzamerhand in een Zoombie: mensen die dagelijks van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat achter hun scherm zitten gekluisterd. Er ontstaat daardoor een groot gebrek aan Vitamine A(andacht). Terwijl we dat als mens nu juist zo hard nodig hebben. Zonder die aandacht verdwijnt een andere essentiële factor in het menselijk welbevinden als sneeuw voor de zon: vertrouwen. Dat gebrek aan vertrouwen zorgt weer voor een enorme lading negatieve stress.

Hoe kun je werkstress voorkomen en genezen?

Men heeft vaak het beeld dat ze meer moeten ‘ontspannen’. Maar dit levert niet altijd evenveel op, als je daarbij niet kijkt naar de oorzaken (stressoren) en energiebronnen. Je plakt als het ware je fietsband maar laat de punaises erin zitten. Gelukkig is er veel onderzoek gedaan naar hoe je die punaises kunt aanpakken: voor een deel kunnen we dat ook daadwerkelijk zelf, al dan niet met hulp van de ‘fietsenmaker’.

Prof. A. Bakker en collega’s hebben onderzoek gedaan naar werkstressoren en energiebronnen, en dit samengevat in het WEB-model, waarvan hierboven een versimpelde weergave staat. Energiebronnen zorgen ervoor dat je beter met stressoren om kunt gaan, wat leidt tot een afname van de stressbeleving. Als er te weinig energiebronnen zijn om met de stressoren om te gaan leidt dit tot een negatief gevolg: een stressreactie. Maar als er ruim voldoende energiebronnen tegenover de stressoren staan, kan dat leiden tot een positief gevolg: bevlogenheid.

De top 3 energiebronnen die het grootst effect hebben zijn:

  1. Respect en sociale steun (van zowel leidinggevende als collega’s)
  2. Vrijheid in de uitvoering van je werk (autonomie)
  3. Ontwikkelingsmogelijkheden

Praktische tips voor werkgevers

  1. Vitamine A(andacht)werd al aangegeven door Hidde de Vries: toon persoonlijke interesse en oprechte aandacht in je medewerkers en stimuleer dit gedrag ook bij collega’s onderling. Start bijvoorbeeld ieder overleg met een check-in rondje om iedereen kort te laten vertellen hoe het met ze gaat of stuur eens een persoonlijk kaartje. Respect voor elkaar en sociale steun zijn nu belangrijker dan ooit.
  2. Geef medewerkers meer vrijheid in de uitvoeringvan hoe, waar en wanneer zij hun werk uitvoeren. Men heeft nu meer dan voorheen behoefte aan schermpauzes, dus bespreek de mogelijkheden voor het nemen van langere pauzes overdag om buiten te wandelen of te sporten. En geef zelf het goede voorbeeld door online meetings bijvoorbeeld nooit achter elkaar door te plannen, maar met een maximale duur van 25 of 50 minuten. Zodat hier automatisch korte pauzes tussen ontstaan en je voorkomt dat mensen in Zoombies veranderen.
  3. Ontwikkelingsmogelijkhedenzijn nu belangrijker dan ooit, om medewerkers te helpen zich aan te passen aan alle veranderingen. Toch investeert op dit moment slechts 60% van de Nederlandse werkgevers in trainingen om medewerkers te leren omgaan met de nieuwe werksituatie.

En wat kan ik buiten het werk doen?

Volgens dr. Erik Scherder zijn er 5 wondermiddelen om met je eigen stress om te gaan. En dat zijn niet activiteiten zoals ‘op vakantie gaan’, ‘niks doen’ of ‘bankhangen’. Oftewel: niet hoe je omgaan met stress tot nu toe waarschijnlijk hebt aangepakt. Maar wél door:

  1. Muziek te luisteren (100 jaar onderzoek wees deze playlistaan als meest ontspannend voor je brein, allertijden)
  2. Bewegen
  3. Iets nieuws te leren: het klinkt heel onlogisch, maar het aanleren en verwerken van nieuwe vaardigheden heeft namelijk juist een ontzettend ontstressend effect
  4. Slapen: misschien een inkoppertje, maar doe het genoeg, doe het op tijd, doe het goed!
  5. Stoppen met multitasken!

Wondermiddel 3 heeft er voor gezorgd dat ik vorig jaar ben begonnen met pianolessen. Ik oefen nu aan het eind van bijna elke werkdag eventjes, en wat denk je: ik vergeet het werk dan helemaal en voel eventuele werkstress van me afglijden. Hopelijk helpen deze inzichten en tips jou ook om te ont-stressen of bieden ze handvaten om anderen hierbij te ondersteunen. Heb je aanvullende tips of opmerkingen, of wil je samen over dit onderwerp sparren? Dan hoor ik het graag!

Meer inspiratie

Podcast: eigenaarschap in organisaties
Lees meer
Hé! Wil jij je eigenaarschap even oppakken?
Lees meer
Whitepaper: eigenaarschap in organisaties
Lees meer
Duurzame Inzetbaarheid en cultuur van eigenaarschap gaan hand in hand
Lees meer

Send this to a friend