Onze economie mag niet slapen

15 maart 2019

De mens wil meer, sneller, beter en dat nieuwe product vandaag – het liefst nu – in huis. Zelf maak ik me er ook schuldig aan. Ik bestelde een boek bij de leverancier die het snelst kon bezorgen. Vervolgens lag dat boek een paar dagen op mij te wachten. En waarom? Omdat het kan? Volgens uitzendbureaus vindt er de afgelopen jaren een enorme stijging plaats van vacatures in de logistieke sector (Bron: NOS) en met name door de groei van online winkelen zijn dit vacatures voor nachtwerk. Al die medewerkers in distributiecentra zijn ’s nachts voor ons aan het werk om de volgende dag te kunnen leveren. PostNL gaat nu zelfs ’s nachts bezorgen: “’s Middags verstuurd is dezelfde nacht bezorgd”. De nachtwerkeconomie groeit. En daarmee ook slaapproblemen.

 

Gevolgen van (te weinig) slaap

We hebben er allemaal wel eens last van: slecht of te kort slapen. Niet erg, dat halen we in het weekend wel in, denken we dan. Maar zelfs een klein beetje slaapgebrek heeft een negatieve invloed op het uitvoeren van taken, aandacht en logisch redeneren. Ook maakt het je een stuk gevoeliger voor negatieve emoties: ze komen harder binnen, je hebt er minder grip op en je lichaam reageert heftiger (Walker et al, 2007). Op de lange termijn kan slaapgebrek leiden tot depressies, angsten (Medina, 2008) en onder andere een hogere kans op diabetes en hart- en vaatziekten (Gezondheidsraad, 2017). Mensen kunnen maar vier dagen zonder slaap, terwijl we wel een paar weken zonder eten kunnen overleven en ongeveer een week zonder water. En toch belandt slaap vaak onderaan onze prioriteitenlijst, wanneer we keuzes moeten maken. Zo ook in onze economie.

 

Slaap en de Donut-economie

De groeiende nachtwerkeconomie is onderdeel van de overtuiging dat constante en lineaire economische groei het hoogste doel is. Kate Raworth bekritiseert deze definitie van economisch succes en oppert een nieuw economisch model: de Donut-economie. Een model dat beoogt een positief effect te hebben op en voor iedereen, waar dan ook ter wereld (Tegenlicht, 2017). Mijn collega Marlies Casteleijn (2017) schreef al over de voordelen: een economie nog steeds gebaseerd op groei, maar waarin menselijke basisbehoeften en duurzaamheid zijn opgenomen. Een economie waarin dus ook onze ‘oh zo belangrijke’ slaap een plek krijgt…

De uitspraak van chronobioloog Marijke Gordijn (De Kennis van Nu, 2018) zette mij aan het denken: “Moet iemand vannacht aan de gang om mijn pakketje te brengen? Dat vind ik zonde! Die persoon had beter kunnen slapen.” Moeten we dan geen andere keuzes gaan maken, als maatschappij die zorg draagt voor welzijn, geluk en kwaliteit van leven en werken? Moeten we niet alleen díe beroepen ’s nachts laten functioneren, zoals artsen en politieagenten, waarbij het absoluut noodzakelijk is dat ze wakker zijn? Laat de rest lekker slapen.

 

Meer weten over de gevolgen van nachtdiensten en een voorbeeld van ziekenhuismedewerkers die zelf op zoek gingen naar methoden om hun nachtdienst gezonder te maken? Dan kan ik de documentaire ‘Gebroken door de nacht’ van De Kennis van Nu zeker aanraden.

Dit artikel schreef ik in het kader van de dag van de slaap (15 maart 2019).

 

Referenties:

Deel artikel

Meer inspiratie